Tego właśnie dnia w Paryżu, w atmosferze ogarniającej całą Europę groźby trzeciej wojny światowej Schuman odczytał przedstawicielom prasy międzynarodowej deklarację nawołującą Francję, Niemcy i inne państwa europejskie do połączenia produkcji węgla i stali jako "pierwszą konkretną podstawę Federacji Europejskiej".

Zaproponował stworzenie ponadnarodowej instytucji europejskiej, odpowiedzialnej za zarządzanie przemysłem stalowo-węglowym, sektorem który stanowił podstawę potęgi militarnej. Państwa, do których skierował swój apel, wcześniej omal nie wyniszczyły się nawzajem w straszliwym konflikcie, który pozostawił po sobie poczucie materialnego i moralnego spustoszenia.

Podczas mediolańskiego szczytu przywódców UE w 1985 9 maja ustanowiono Dniem Europy. Każdy kraj, który postanawia w sposób demokratyczny przystąpić do Unii Europejskiej, zobowiązuje się przestrzegać jej fundamentalnych wartości: pokoju i solidarności. Wartości te znajdują wyraz w rozwoju społeczno-gospodarczym obejmującym aspekty ekologiczne i regionalne, które stanowią gwarancję godziwych warunków życia obywateli.

Europejskie ambicje są obecnie całkowicie odmienne. Europa chce zapewnić swoim obywatelom wolność i tożsamość wszystkich tworzących ją narodów. Jedynie dzięki takiemu zjednoczeniu może odgrywać pozytywną rolę na świecie. Unia Europejska chce aby jej obywatele czuli się swobodnie w ‘europejskim domu’, zachowując przy tym charakterystyczne dla siebie wartości, obyczaje i język. Dzień Europy jest okazją do imprez i uroczystości, które służą wzajemnemu zbliżeniu narodów UE.